TẠI SAO NHIỀU NGƯỜI PHẢN ỨNG MẠNH TRƯỚC LỜI CHỈ TRÍCH?

KDOL Tâm Anh
Sách kỹ năng
30/07/2025

Con người là sinh vật sống phụ thuộc vào cảm xúc. Tuy nhiên, trước những tác nhân gây xúc động, mỗi người trong chúng ta bộc lộ cảm xúc của mình theo nhiều cách khác nhau. Có những người đối mặt với những lời chỉ trích bằng cách né tránh, có những người điềm tĩnh diễn giải quan điểm của mình, song cũng có những người phản ứng mạnh trước những quan điểm trái ngược với mình. Họ sẵn sàng "cãi tay đôi", sử dụng các ngôn từ đậm tính căng thẳng để bảo vệ ý kiến hay quan điểm của mình.

Nguyên nhân gì khiến họ phản ứng mạnh mẽ như vậy?

Ẩn giấu dưới những phản ứng mạnh mẽ là một nỗi bất an

Sự xấu hổ và bất an là những vết thương khiến mọi người phản ứng dữ dội trước lời chỉ trích. Một số người rút lui khỏi cảm giác bị tổn thương, những người khác phản kháng lại. Những cá nhân nhạy cảm nhất với sự xấu hổ bùng lên khi có dấu hiệu chỉ trích dù là nhỏ nhất. Thật khó để sống chung với những người này. Nhưng phản ứng với những lời chỉ trích bằng sự tổn thương và tức giận là một điều chúng ta đều làm. Điều thay đổi chỉ là ngưỡng phản ứng.

Tính dễ bị tổn thương quen thuộc trước những chỉ trích có liên quan đến khao khát chung về tình yêu và sự chấp thuận. Điều chúng ta thực sự muốn nghe là chúng ta thật tuyệt vời (đôi khi "ổn" thôi đã là quá đủ).

Sự nhạy cảm của chúng ta đối với những lời chỉ trích thay đổi phụ thuộc vào tình huống và cách nó diễn ra. Chún ta bị tổn thương nhiều nhất bởi những lời chỉ trích về thứ ta cảm thấy là một phần quan trọng đối với ta - chẳng hạn như động cơ của ta, hoặc các sản phẩm ta sáng tạo ra, hoặc là vẻ bề ngoài của ta.

Chúng ta đặc biệt nhạy cảm với những lời chỉ trích từ những người có quan điểm mà ta quan tâm. Đúng người nhưng sai lời nói ra có thể đâm thủng cái tôi của bạn như một chiếc ghim làm nổ quả bóng bay.

Tại sao mọi người thích "phàn nàn" thế nhỉ?

Đằng sau mỗi lời phàn nàn là một lời thỉnh cầu. Hãy lắng nghe lời thỉnh cầu và sau đó hỏi xem đó có phải là điều người đó thực sự muốn không.

Đáp lại lời thỉnh cầu bằng cách chấp nhận hoặc yêu cầu ngược lại, với tinh thần cố gắng mang lại cho người khác những gì họ đang mong muốn. Hoặc bạn có thể đàm phán với họ thật từ tốn và nhẹ nhàng nếu cảm thấy yêu cầu họ đưa ra là chưa phù hợp với bản thân bạn.

Làm thế nào để lắng nghe những lời chỉ trích một cách phù hợp và lành mạnh?

Bạn có thường thấy mình ngắt lời ai đó khi họ đang chỉ trích bạn trước khi người đó có cơ hội kết thúc lời họ nói không? Động lực dễ hiểu nhưng phản tác dụng này cướp đi cảm giác được lắng nghe của người khác.

Để tránh trở nên phòng thủ, bạn hãy thử tập trung lắng nghe toàn bộ lời chỉ trích của đối phương. Sau đó hỏi thẳng thắn họ thật thiện chí: "Còn điều gì bạn muốn nói nữa không?" Cuối cùng, hãy cho họ thấy sự thấu hiểu của bạn về điều người đó đang cố gắng thể hiện - không phải là diễn giải mà là điều bạn nghĩ người khác đang cố gắng biểu đạt.

Việc học cách đối diện và xử lí những lời chỉ trích một cách bình tĩnh có thể giúp cải thiện khả năng tự phát triển và xây dựng mối quan hệ tốt hơn với người khác. Cuốn sách "Nghệ thuật lắng nghe để cải thiện các mối quan hệ" sẽ đóng vai trò là người đồng hành sáng suốt, giúp bạn trở thành người lắng nghe và người được lắng nghe tốt hơn. Từ đó, biến đổi và làm bền vững thêm các mối quan hệ xung quanh bạn.